در نظر خردمندان ارج و ارزش هر چیز به نتیجه و ثمره ‏اى است كه از آن به جا مى‏ ماند؛ لذا در گستره پهناور تاریخ و مسائل آن، مهم ‏ترین مطالبى كه با توجه به ثمره‏ اش، داراى موقعیت ویژه ‏اى مى ‏باشد، قسمت‏ هایى است كه پیدایش ادیان را نشان داده و مذاهب بر آن بنا شده و سرچشمه عقاید ملّت‏ ها و جمعیت ‏ها قرار گرفته؛ لذا این بخش تاریخ كه مبدأ مقدسات ملت‏ هاست، به ابدیت راه پیدا كرده و هرگز تاریخ جهان آن را فراموش نمى ‏كند.

به این علت است كه دانشمندان بزرگ و امین تاریخ، در ثبت و ضبط و صحیح نگاشتن آغاز مذاهب تلاش و كوشش بسیار نموده ‏اند.
واقعه غدیر از با اهمّیت ‏ترین موضوعات تاریخ اسلام بوده؛ چراكه بسیارى از دلایل محكم دیگر بر این واقعه پایه ‏گذارى شده است.

درست است كه سال‏ ها از واقعه غدیر گذشته اما حقیقت غدیر از وجوه مختلف براى مسلمانان مطرح مى‏ باشد، خاصه از نظر عقیده دینى؛ چراكه حقیقت غدیر براى هر مسلمانى كه بر پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم ایمان دارد و مى‏ خواهد از گفته ها و دستورات ایشان پیروى كند و سنت حضرت را عملى سازد تا دامنه رستاخیز مطرح بوده و جزء حقایقى است كه همواره با خورشید طلوع مى‏ كند و در متن لحظه ‏ها تكرار مى‏ شود. لذا مورخان، محدثان، مفسران به بیان این واقعه پرداخته‏ اند و آن را با مدارك و سندهاى فراوانى در كتاب‏ هاى خود آورده ‏اند و اینك مرور مى‏ كنیم آنچه كه از این واقعه براى ما نقل شده است.

به سوى مكه و در مكه:
در دهمین سال هجرت، پیامبر خداصلى الله علیه وآله وسلم به امر خدا قصد زیارت خانه خدا نمودند، حضرت دستور دادند كه در میان قبایل اعلام كنند كه رسول خدا عازم حج است.

خبر به سرعت میان مسلمانان مدینه و خارج از آن پیچید كه پیامبر به فرمان الهى براى انجام مراسم حج، مدینه را ترك خواهند نمود، هر كس مى‏ خواهد از فیض معنوى همراهى با رسول اللّه ‏صلى الله علیه وآله وسلم در این سفر بهره ‏مند شود، خود را سریع‏تر به كاروان حاجیان و زائران بیت ‏اللّه الحرام برساند. مسلمانان دسته‏ دسته از گوشه و كنار و شهرهاى دور و نزدیك خود را به مكه مى‏ رساندند تا در كنار پیامبر مناسك و اعمال حج را بیاموزند تا آن سال و حتى پس از فتح مكه كه سه سال قبل صورت گرفته بود، چنین فرصتى براى حضرت دست نیامده بود. لذا این تنها حجّى بود كه پیامبر بعد از مهاجرت به مدینه انجام مى ‏دادند كه به نام‏ هاى متعدد از قبیل حجة الوداع، حجة الاسلام، حجة البلاغ، حجة الكمال و حجة التمام {1} در تاریخ ثبت شده است.

پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم پنج روز مانده از ماه ذى القعده پیشاپیش مردم، در حالى كه تمام زنان و اهل حرم خود را نیز همراه داشتند، از مدینه خارج شدند، مهاجران و انصار و گروهى از قبایل عرب و جمع انبوهى از مردم در این سفر حضرت را همراهى مى‏ كردند{2}
به گزارش مورخان، در آن زمان گروهى از ساكنان مدینه به سبب ابتلا به بیمارى نتوانستند با حضرت همراه شوند؛ اما با این وجود جمعیتى بین 90 تا 120 هزار نفر در این سفر شركت داشتند{3}. البته به این تعداد كسانى كه در مكه بودند و گروهى كه با امام على‏ علیه السلام از یمن آمدند اضافه مى‏ شود{4}
مسافت میان مكه‏ و مدینه، بنا به‏آنچه مورخان ثبت‏ كرده ‏اند به‏ مدت‏ ده روزسواره طى‏ طریق مى ‏شود{5}